header_verhaal_monstrans_klein.png

Ons verhaal

Meer dan goud alleen

De historische waarde van de monstrans

In de Schatkamer van het museum schitteren de meest prachtige voorwerpen van goud, zilver en diamanten. Maar niet alleen het edelmetaal en de edelstenen maken de voorwerpen kostbaar. Al deze objecten dragen de geschiedenis van ons christelijk erfgoed met zich mee. In dit verhaal leest u meer over de monstrans, die door een brute roof in een klap heel bekend werd. 

Het allerheiligste

Binnen de rooms-katholieke traditie is een monstrans een belangrijk object. Het is altijd een voorwerp gemaakt van edelmetaal, waarin achter een cirkelvormig, glazen venster de gewijde hostie wordt getoond. In het katholicisme is deze gewijde hostie het lichaam van Christus en dus het allerheiligste.

Schuilkerk

De monstrans van Museum Catharijneconvent is eigendom van de rooms-katholieke parochie van de Heilige Drie-eenheid aan de Admiraal de Ruiterweg in Amsterdam. Voorloper hiervan was ’t Boompje aan de Kalverstraat: een van de vele schuilkerken die ontstaan zijn tijdens de Reformatie, toen katholieken zich op geheime adressen moesten terugtrekken om hun geloof te belijden. ’t Boompje bevond zich vlakbij het Rokin. Petrus Jacobus van der Hoeven, priester van ’t Boompje kreeg de monstrans in 1760 van Anna de la Naye. Met deze gift wilde Anna wellicht haar toegang tot de hemel vaststellen.

De vier kerkvaders, Abraham Bloemaert, 1632, RMCC s331

De monstrans centraal

De_vier_kerkvaders_RMCC_s00331_02.png

Op dit altaarstuk van de Utrechtse schilder Abraham Bloemaert staat de monstrans met de heilige hostie centraal. Tijdens het Laatste Avondmaal breekt Jezus het brood en zegt: ‘Neem hiervan, dit is mijn lichaam.’ In de katholieke leer veranderen het brood en de wijn na de zegening daadwerkelijk in het lichaam en bloed van Christus. Het is een verwijzing naar Christus’ offerdood.

Sieraden van vrouwen

Het topstuk is rijk versierd met diamanten sierstukken. Deze stukken zijn samengesteld uit kostbare sieraden die ooit door rijke Amsterdamse dames ter ere van deze monstrans zijn geschonken. In 1887 liet de pastoor de sieraden door de Rotterdamse goudsmid H.M. Boers omwerken tot passende sierstukken voor de monstrans. Die werden aan de monstrans gehecht, zodat een liturgisch voorwerp ontstond dat met honderden diamanten schittert. 

De roof

Op 29 januari 2013 werd de monstrans op klaarlichte dag gestolen; inbrekers sloegen een ruit kapot en verbrijzelden de vitrine in de Schatkamer. Nog geen drie weken later was het topstuk opgespoord. Restaurator Michiel Langeveld heeft de schade door de kunstroof weten te herstellen. Nu straalt de monstrans weer in de Schatkamer van het museum. RTV Utrecht maakte en documentaire over de roof, restauratie en terugkeer van de monstrans.

Bekijk de documentaire over de roof, restauratie en terugkeer