header-hoog-drie-koningen-ABM-s00025.jpg

Ons verhaal

Drie koningen

De kerstboom de deur uit

Op 6 januari moet de kerstboom het huis weer uit. Maar weet u nog wat we precies vieren op deze dag? Het driekoningenfeest op 6 januari is niet alleen een kerkelijke feestdag maar vooral ook een feest voor kinderen. Het Driekoningen-zingen bestaat al heel lang. We vinden het een belangrijke traditie. Zo belangrijk dat het in Brabant op de nationale lijst van immaterieel erfgoed is geplaatst.

Wie de boon vindt...

In sommige delen van Nederland gaan kinderen verkleed als de drie koningen al liedjes zingend langs de huizen. Aan een lange stok hangt een verlichte ster. Een ander gebruik is het bakken van een driekoningenkoek. In deze koek zit een boon verstopt. Wie de boon vindt, is voor die dag de koning. Meestal mag de gelukkige de spelletjes uitkiezen of bepalen wat er die dag gegeten wordt.

Waar is de pasgeboren koning van de joden? Want wij hebben zijn ster zien opkomen en wij zijn hier om hem te huldigen.

Kraamvisite uit verre landen

Op de kerkelijke feestdag van Driekoningen wordt gevierd dat de drie wijzen bij Jezus op bezoek zijn gekomen. Het wordt dan duidelijk dat de kleine Jezus een bijzondere opdracht in zijn leven heeft. Niet iedereen krijgt immers kraamvisite van koningen uit verre landen. De drie koningen komen naar Bethlehem door een grote, heldere ster te volgen.

Aanbidding der koningen, ca. 1515, ABM s61, nu te zien op Feest! Weet wat je viert

Een schilderij vol verwijzingen

Aanbidding der koningen

Het schilderij van deze onbekende meester zit vol verwijzingen. Het bosje stro, links op de voorgrond, verwijst naar de plek van de geboorte: Bethlehem, dat ‘huis van stro’ betekent. In de linkerbovenhoek staat de ster. Een oud volksgeloof wil dat bij de geboorte van ieder mensenkind een ster aan de hemel verschijnt. De grootte en helderheid van deze ster geeft de betekenis van de baby aan. Daarom is de ster die de drie wijzen uit het oosten naar Bethlehem volgen zo groot en helder.

Een geliefd verhaal

Driekoningen was een geliefd verhaal bij kunstenaars. In schilderijen en beelden werd veel symboliek verwerkt. Op dit schilderij is de oudste koning, Caspar, herkenbaar aan zijn grijze baard. Hij geeft Jezus goud, als symbool van diens koningsschap. De tweede koning Melchior, is van middelbare leeftijd. Hij biedt wierook aan: symbool van de goddelijke natuur van Jezus. Balthazar, de jonge zwarte koning, brengt mirre mee: een welriekende olie waarmee doden worden gebalsemd. Dat is een verwijzing naar de sterfelijke natuur van Jezus.

In de Middeleeuwen noemde men dit feest ook wel Dertiendag, omdat het dertien dagen na Kerstmis valt

Wie is wie

Sinds de late Middeleeuwen volgt de afbeelding van de koningen een min of meer vast patroon. Dit is ook te zien op het paneeltje van het Middelrijns altaarstuk. De voorste koning, de oudste, ligt geknield voor het kind Jezus; de kroon heeft hij afgezet. De jongste koning staat vaak achteraan, nog rechtop, meestal heeft hij ook zijn kroon nog op. Melchior, de middelste, neemt een houding aan die tussen deze twee in zit. Hier buigt hij zich voorover, hij heeft zijn kroon inmiddels afgezet.

Koningen of wijzen?


Er staat nergens geschreven dat de mannen koningen zijn. Ze worden in de Bijbel drie wijzen (magio of ook wel magiërs) genoemd. Toch worden zij al snel geïnterpreteerd als drie koningen: de magiërs brengen tenslotte drie vorstelijke geschenken met zich mee, namelijk mirre, wierook en goud. Bovendien wordt in het Oude Testament al gesproken over koningen die geschenken komen aanbieden aan het kindje Jezus. (Jesaja 30 en Psalm 72).