header-hoog-verhaal-dorsvloer-SPKK-v00004_01.jpg

Ons verhaal

Dorsvloer vol confetti

De keuze tussen hemel en hel

Uitverkoren zijn, dat is het belangrijkste levensdoel in het strenggelovige Zeeuwse boerengezin waarin Katelijne opgroeit. In de verfilming van het boek is haar verhaal te zien. In een van de scènes zit Katelijne te bidden in een sober ingericht kamertje, waar alleen een religieuze prent aan de muur hangt: de smalle en brede weg. 

Het brede pad loopt langs prettige plaatsen als een balzaal en een theater

Smalle en brede weg

De prent uit de film is een litho die menig christelijke huiskamer in Nederland tot ver in de twintigste eeuw siert: de verbeelding van de smalle en de brede weg. Hiernaast ziet u een voorbeeld van een dergelijke prent. Onderaan op de prent staan mensen afgebeeld die een keuze moeten maken tussen de brede poort met de tekst ‘Welkom’ en het kleine poortje bij de ‘Weg der zaligheid’.

Hemel en hel

verhaal-dorsvloer-SPKK-v00004_01.jpg

Het brede pad loopt langs prettige plaatsen als een balzaal en een theater, het smalle pad daarentegen komt langs een kerk en de gekruisigde Christus. Bovenaan is te zien waar de wegen uitkomen: de brede weg eindigt in de hel, de smalle in de hemel.

Verhaal met een moraal

Een man staat voor de keuze: neemt hij zijn kruis op, en zal hij langs de smalle weg het eeuwig leven bereiken? Of kiest hij voor de brede weg, die uiteindelijk uitkomt in het hellevuur? Het schilderij zit vol verwijzingen. Rechts voor de man liggen speelkaarten en muziekinstrumenten. Naast hem staat een vrouw die hem als een eigentijdse Eva met een appeltje probeert te verleiden. De engel links echter wijst de hem op de wet van Mozes en naar het smalle pad.

Want de poort is eng, en de weg is nauw, die tot het leven leidt, en weinigen zijn er, die denzelven vinden.

Een populair thema

Vanaf de zestiende eeuw is het twee-wegen-thema in de beeldende kunst erg populair. De voorstelling is te zien op houtsnedes, in gravures en op vele schilderijen

Spotprenten

Het thema wordt in de opvolgende eeuwen vaak gebruikt om het eigen gelijk van een kerkstroming – of rebellerende groep – te verbeelden. Op deze prent lopen monniken en jezuïeten richting hel. De smalle weg verbeeldt onder meer een deel van de katholieke geestelijkheid in de Republiek in het begin van de achttiende eeuw. Zij strijden met de katholieke kerk in Rome, wat in Nederland uiteindelijk zal leiden tot de oprichting van de oud-katholieke kerk.

De ouderwetse mode doet potsierlijk aan

Gereformeerde wandversiering

De Duitse Charlotte Reihlen-Moh werkt het thema in 1866 met een illustrator uit. Zij gebruikt de platen bij haar werk voor christelijke scholen, (openlucht-)evangelisatie en diaconessenwerk. In Nederland besluiten vervolgens verschillende drukkerijen gelijksoortige prenten uit te geven. In de jaren daarna wordt de prent – weliswaar met variaties – vele malen gedrukt. Het thema is gebaseerd op een gedeelte uit Jezus’ Bergrede (Matteus 7: 13 – 14).

De conservator vertelt...

Tanja

De negentiende-eeuwse litho van Charlotte Reihlen-Moh, die veel gebruikt wordt als evangelisatie- materiaal en gereformeerde wandversiering, is in de jaren ’20 van de vorige eeuw dringend aan vernieuwing toe. Onder andere de ‘zeer ouderwetsche mode’ doet dan ‘potsierlijk’ aan, zeggen gebruikers.

Detail uit voorstelling met brede en smalle weg, E. Haberer: ontwerper, datering onbekend, RMCC g309

Een hedendaagse hemel?

In Nederland duurt het tot 2010 voor er een nieuwe versie komt. In de jaren zeventig wordt er in Duitsland al een nieuwe versie gemaakt. Hierboven ziet u een detail. Net als op het schilderijen uit de zeventiende eeuw zijn hier speelkaarten en dobbelstenen te herkennen, maar ook meer hedendaagse elementen zoals een motorrijder, moderne oorlogsvoering en zelfs een heroïnespuiter.