header_tentoonstelling_goddelijke_inspiratie.png

Tentoonstelling

Goddelijke inspiratie

Russische ikonen ontmoeten westerse kunst

Het Andrej Rublev Museum in Moskou herbergt een prachtige verzameling ikonen uit de vijftiende eeuw tot circa 1900, die behoort tot de belangrijkste van Rusland. De collectie wordt zelden uitgeleend en het aanbod om een dertigtal indrukwekkende exemplaren in tijdelijke bruikleen te krijgen, heeft Museum Catharijneconvent in Utrecht in 2013 dan ook met beide handen aangegrepen.

De bijzondere ikonen verlaten zelden Rusland

Bijzondere ontmoeting

De indrukwekkende ikonen werden in de tentoonstelling gecombineerd met stukken uit de eigen verzameling westerse religieuze kunst van de vroege Middeleeuwen tot heden Goddelijke inspiratie. Russische ikonen ontmoeten westerse kunst gaf daarmee een goed overzicht van de overeenkomsten en verschillen tussen orthodoxe en westerse christelijke kunst. Ikonen uit Nederlandse galeries  en particuliere verzamelingen maakten het geheel compleet.

Door pelgrimages, handel en huwelijken komen kunstenaars in contact met ikonen

Wederzijdse invloed

De invloed van Byzantijnse ikonen op de kunst in het Westen ontstaat al in de vroege Middeleeuwen. Door pelgrimages, handel en huwelijken komen kunstenaars in contact met ikonen en manuscripten. Ivoorsnijders, miniaturisten en schilders maken gebruik van de Byzantijnse voorbeelden en laten zich hierdoor inspireren. De overeenkomsten zijn onmiskenbaar. Toch groeien de wegen uit elkaar.

Een nieuw fenomeen

Waar de oosters-orthodoxe ikonen blijvend volgens een vast stramien worden geschilderd, verandert de westerse kunst in een eigentijdse vertaling van het bijbelse verhaal. De weerslag van westerse kunstenaars op de ikoonschilderkunst is ontstaan toen Moskou in 1547 tot op de grond afbrandde. Om de stad in ere te herstellen worden ambachtslieden uit West-Europa ontboden. De westerse kunstenaars brengen hun atlassen en geillustreerde bijbels mee. Zo maken de Russen kennis met nieuwe fenomenen. Perspectief, licht- en schaduwwerking, achtergronden met landschap en architectuur en menselijke proporties doen hun intrede in de Russische schilderkunst.