header-hoog-tentoonstelling-de-heksen-van-brueghel.jpg

Tentoonstelling

De heksen van Bruegel

19 september 2015 t/m 31 januari 2016

Hoe Pieter Bruegel ons huidige heksbeeld bedacht

Van 19 september 2015 tot en met 31 januari 2016 presenteren wij u De heksen van Bruegel: de tentoonstelling over heksen in de kunst. Eenmalig is een unieke collectie heksenvoorstellingen uit de roerige periode van heksenvervolgingen in de Nederlanden (1450-1700) te zien. Deze tentoonstelling toont dat niemand minder dan Pieter Bruegel aan de wieg staat van de verbeelding van de heks zoals we die nu kennen.

Neem alvast een kijkje

Iconisch heksbeeld

Iedereen weet hoe een heks eruit ziet: het is een lelijke vrouw die op een bezem de haard invliegt en door de schoorsteen op een bezem naar buiten vliegt. In de haard staat een grote heksenketel waarin ze haar tovermiddeltjes kookt en ondertussen warmt een kat zich bij het vuur. Minder bekend is dat dit heksbeeld door kunstenaars uit de Nederlanden werd bedacht met Pieter Bruegel de Oude als voorloper. 

De conservator aan het woord

Reis langs de mooiste en indrukwekkendste heksenvoorstellingen

Twee weergaloze prenten

Tot in de zestiende eeuw bestaat er geen stereotype weergave van de heks. Twee prenten van Pieter Bruegel brengen daar verandering in. Bruegel plaatst de heks op een bezem in nabijheid van een haard met een heksenketel. De weergaloze prenten van Bruegel vormen een bron van inspiratie voor de Hollandse en Vlaamse meesters van die tijd. Tot op de dag van vandaag zien we de heks van Bruegel terugkomen. Hiermee creëerde Bruegel het iconische heksbeeld zoals we dat nu nog steeds kennen. 

Niet de minste navolgers

Meer dan 150 Hollandse en Vlaamse voorstellingen van heksen zijn bewaard gebleven, een productie die nergens anders ter wereld is geëvenaard. Vanuit heel Europa komt een selectie kwetsbare panelen, manuscripten, prenten en tekeningen naar Nederland om het verhaal van De heksen van Bruegel te vertellen. Van zeldzame archiefstukken en handschriften tot de detaillistisch geschilderde sabbatscènes van Frans Francken en David Teniers de Jonge. Absolute hoogtepunten vormen de prenten van Pieter Bruegel: Jacobus de Meerdere ontmoet de magiër Hermogenes en Val van de magiër Hermogenes.

Van angst naar fantasie, van schrikbeeld tot sprookjesfiguur

Op zoek naar de zondebok

De heksen van Bruegel biedt ook inzicht in de omstandigheden waarin de heksenvoorstellingen tot stand kwamen. Het ontstaan ervan is onlosmakelijk verbonden met de heksenvervolgingen: de eerste processen vonden plaats rond 1430. De tentoonstelling schetst de invloed en de gevolgen van het uitsluiten van andersdenkenden in de samenleving. In de heks werd een collectieve zondebok gevonden.

Activiteitenprogramma

Het activiteitenprogramma bij De heksen van Bruegel zit boordevol met lezingen, colleges en bijzondere rondleidingen. In de maand januari is er elke vrijdag een instaprondleiding waar u bij kunt aansluiten. Kijk hier voor het overzicht. Graag tot ziens!

De heksen van Bruegel

Een unieke samenwerking

Museum Catharijneconvent en Musea Brugge slaan de handen ineen met het uniek samenwerkingsproject De heksen van Bruegel.  Vertrekpunt is het proefschrift Vrouwen op den besem en derghelijck ghespoock. Pieter Bruegel en de traditie van hekserijvoorstellingen in de Nederlanden tussen 1450 en 1700 van Dr. Renilde Vervoort. In haar dissertatie die zij in 2011 verdedigde aan de Radboud Universiteit te Nijmegen toonde zij aan dat Hollandse en Vlaamse meesters en met name Pieter Bruegel een belangrijke bijdrage leverden aan het huidige heksenbeeld. De tentoonstelling reist door naar het Sint-Janshospitaal, waar zij vanaf 25 februari 2016 is te zien.