Geen afbeelding beschikbaar
  • /media/adlib/RMCC%20s44_1.jpg

Gillis (I) Mostaert

Hooiwagen

-

Hooiwagen
Gillis Mostaert, ca. 1575
RMCC s44
Bruikleen Rijksmuseum Amsterdam

De Rooms-Katholieke Kerk is op dit satirische schilderij een belangrijk mikpunt van kritiek. De strijd om het hooi verbeeldt de hebzucht die tot ruzie, ellende, dood en verderf leidt. ‘’t Is al hooi’ betekent in de zestiende eeuw: ‘het is allemaal waardeloos, bedrog’.
Het dichtst achter de hooiwagen lopen monniken en kerkelijke hoogwaardigheidsbekleders. Verspreid over het gehele schilderij zijn de zeven hoofdzonden verbeeld: vraatzucht, luiheid, afgunst, gierigheid, hoogmoed, toorn en onkuisheid. Rechtsonder knielt een man voor een dikke duivel die hem een pluk hooi voorhoudt. De man verbeeldt de vraatzucht. Geheel links is iemand op een zak hooi in slaap gevallen. Hij stelt de luiheid voor.

Trefwoorden
Gillis (I) Mostaert

Objectspecificatie

Objectnaam
schildering
Materiaal
olieverf, paneel
Afmetingen
Nu te zien in
Klooster begane grond gang Zuid
Verwervingsmethode
bruikleen
Objectnummer
RMCC s44

Objectbeschrijving

Allegorische voorstelling van de geestelijke en wereldlijke misbruiken; in de verschillende figuren en groepen verspreid over het paneel zijn de zeven hoofdzonden verwerkt.

Aanvullende informatie

Belangrijke elementen uit de compositie worden teruggevonden in een grisailleschildering met hetzelfde thema toegeschreven aan het atelier van Gillis Mostaert (Parijs, Musée du Louvre, inv. nr. MNR 399) en in een Brussels wandtapijt uit ca. 1550 (Madrid, Patrimonio Nacional, afb. in Utrecht 1981-1, p. 18, afb. 8). Hierbij is de hooiwagen weergegeven in een glazen wereldbol die wankelend voortdrijft in een zee vol duivelse monsters, een enscenering die waarschijnlijk teruggaat op een voorbeeld van Jeroen Bosch.

Literatuurverwijzingen

  • 2016, Hooiwagen van Gillis Mostaert, Defoer, Henri L.M., afb.
  • 2014, Wit in painting, color in words : Gillis Mostaert's depictions of fires, Göttler, Christine, p. 227-228, afb. 7
  • 2013, Textbook highlights Museum Catharijneconvent (2013), nr. 311
  • 2011, Jaarverslag Museum Catharijneconvent 2010, Jong-van den Berg, Nelleke de, p. 35, afb.
  • 2009, Calvijn en de Nederlanden, Apperloo-Boersma, K., p. 72, afb.
  • 2009, Textbook highlights Museum Catharijneconvent (2009)
  • 2006, Textbook highlights Museum Catharijneconvent (2006), p. 8
  • 2005, Gillis Mostaert (1528-1598) : ein Antwerpener Maler zur Zeit der Bruegel-Dynastie, Mai, Ekkehard, p. 127-141
  • 2003, Goddelijk geschilderd : honderd meesterwerken van museum Catharijneconvent, Defoer, Henri L.M., p. 122-124, afb.
  • 2002, schilderijen van Museum Catharijneconvent, Dijkstra, Jeltje, p. 76, afb.
  • 2001, W.A. Wijburg: Berichten uit de hooiberg, Coppens, Thera
  • 2001, Jheronimus Bosch : alle schilderijen en tekeningen, Koldeweij, A.M., tentoonstellingsbijlage nr. 9.10
  • 1998, Opstand, Haverkamp, J.W.G., afb. 1
  • 1995, Willem van Oranje : een biografisch portret, Deursen, A.Th. van, p. 38
  • 1992, All the paintings of the Rijksmuseum in Amsterdam [1992] : a completely illustrated catalogue : first supplement: 1976-1991, Thiel, P.J.J. van, p. 68, cat. nr. A 972
  • 1990, Middeleeuwse meesters op tentoonstelling en in vaste opstelling, Helleman, Onno, p. 5-6, afb.
  • 1987, Jheronimus Bosch : tussen volksleven en stadscultuur, Vandenbroeck, Paul, p. 127, afb.
  • 1986, Ketters en papen onder Filips II, Dirkse, Paul, p. 136-137, afb. 63
  • 1984, Nieuw materiaal voor de studie van het Hooiwagen-motief, Vandenbroeck, Paul, p. 41
  • 1981, Geloof en satire anno 1600, p. 14-19, afb.
  • 1978, Christelijke symboliek en iconografie [3de dr. 1978], Timmers, J.J.M., vgl. p. 183-184, nr. 498
  • 1976, All the paintings of the Rijksmuseum in Amsterdam [1976] : a completely illustrated catalogue, Thiel, P.J.J. van, p. 400, cat. nr. A 972, afb.
  • Jaarverslag Rijksmuseum Het Catharijneconvent, 1977
  • Gentsche bijdragen tot de kunstgeschiedenis, 1939-1940, p. 127 vv.
  • Gentsche bijdragen tot de kunstgeschiedenis, 1938, p. 150 vv