Mystiek na de Reformatie

Het lichaam ná de middeleeuwen

Laatmiddeleeuwse vroomheid en mystiek in de religieuze beeldcultuur van de zeventiende en achttiende eeuw

Wanneer
Zondag 8 november om 13.45 uur of om 15.00 uur
Waar
Auditorium
Reserveer uw ticket

Devotie tijdens de Tachtigjarige oorlog

Protestanten hadden bij de beeldenstorm iedere religieuze decoratie in de veroverde godshuizen verwijderd. De nu Rooms-katholieken grepen hun kans aan om de afvalligen in het Noorden te verleiden terug te keren naar de moederkerk door middel van prachtig gegraveerde prenten. Ten tijde van de Tachtigjarige oorlog werden vanuit de Zuidelijke Nederlanden duizenden grote en vooral kleine ‘beeldekens’, de bid- of devotieprenten, naar de Noordelijke Nederlanden geëxporteerd. Prentjes dienden als hulpmiddel bij het bidden. In de verspreiding van de bidprentjes speelden vrouwen - klopjes en begijnen - een belangrijke rol. Met de prentjes, die je kon ‘verstoppen’ in (tekstuele) gebedenboekjes, werd een ondergronds tegenoffensief ingezet: een ‘beeldoorlog’ was geboren.

Beeldtaal van het humanisme

De graveurs van de prenten zochten inspiratie in de beeldtaal van het humanisme uit de Renaissance én grepen terug naar de laatmiddeleeuwse verbeelding van mystiek. Grafiek werd tevens als voorbeeld gebruikt bij de inrichting van schuilkerken voor decoratie van schilderijen, houtsnijwerk, zilverwerk en het fraai geborduurde liturgisch textiel. Soms werd de iconografie wel ‘gekuist’ zoals bij Agatha. In plaats van het verbeelden van haar gruwelijke marteldood, waarbij haar borsten waren afgesneden, werd zij nu in hemelse glorie gevisualiseerd met op een schaal haar busten. Zo’n beeld zouden we nu zonder voorkennis eerder associëren met een blije vrouw, die triomfantelijk een bord met ‘puddinkjes’ omhooghoudt.

Over de spreker

Evelyne Verheggen is erfgoeddeskundige en cultuurhistorica voor religieus erfgoed. Zij studeerde kunstgeschiedenis in Leiden en promoveerde in 2006 aan de Radboud Universiteit te Nijmegen op het proefschrift Beelden voor passie en hartstocht. Bid- en devotieprenten in de Noordelijke Nederlanden, 17de en 18de eeuw. Zij is verbonden aan het Ruusbroecgenootschap van de Universiteit van Antwerpen.

Reserveren in coronatijd

Per lezing is er plek voor maximaal 30 personen, zodat we anderhalve meter afstand kunnen garanderen. Bijna alle lezingen worden twee keer achter elkaar gegeven en duren 45 minuten. Deelname aan de lezing is gratis op vertoon van een geldig toegangsbewijs voor de tentoonstelling. Reserveren kan via onze website. U reserveert de lezing inclusief een bezoek aan het museum aansluitend aan de lezing. Wilt u niet aansluitend, maar op een ander moment de tentoonstelling bezoeken dan dient u daarvoor apart een tijdsblok te reserveren.eserveren in coronatijd.