In de Middeleeuwen groeit Utrecht uit tot het belangrijkste centrum op het gebied van economie, politiek, cultuur en religie in de Noordelijke Nederlanden. In de tweede helft van de dertiende eeuw wordt begonnen met de bouw van een nieuwe kathedraal, de Dom. Dit gigantische en langdurige bouwproject biedt veel werkgelegenheid. De kunstproductie in de stad bloeit enorm op. Ook het aantal beeldhouwers neemt tussen 1450 en 1520 aanzienlijk toe.
Ontsnapt aan de Beeldenstorm
'Ontsnapt aan de Beeldenstorm' toont ruim negentig middeleeuwse beelden van hout, steen en pijpaarde uit eigen collectie en uit binnen- en buitenlandse verzamelingen. De selectie geeft een beeld van de schoonheid van de Utrechtse beeldhouwkunst van het einde van de vijftiende en de vroege zestiende eeuw. Utrecht had in die periode een uitzonderlijke cultuurhistorische en artistieke positie in de Noordelijke Nederlanden. Vooral de langdurige bouw van de Domkerk was van groot belang voor de ontwikkeling van de beeldhouwkunst.
In de tweede helft van de zestiende eeuw keert het tij en razen er verschillende beeldenstormen door de Domstad. Kerken en kloosters worden geplunderd en vernield, beelden kapotgeslagen. Bovendien wordt de uitoefening van de katholieke eredienst in de stad verboden en gaat Utrecht officieel over tot de Reformatie. Veel leegstaande en ongebruikte kerken en kloostergebouwen worden gesloopt.
Aan de hand van beelden die gespaard zijn gebleven krijgt u inzicht in de ontwikkeling van de laatmiddeleeuwse beeldhouwkunst. Sculpturen van Adriaen van Wesel, Jan van Schayck en de Meester van de Utrechtse Stenen Vrouwenkop geven een indruk van Utrecht als belangrijkste productie- en exportcentrum. De basis van de expositie wordt gevormd door de collectie van het museum, aangevuld met sculpturen van o.a. het Rijksmuseum Amsterdam, Museum Boijmans Van Beuningen in Rotterdam, het Musée de Cluny en Musée du Louvre in Parijs, het Victoria and Albert in Londen en voorwerpen uit verschillende Duitse musea, particuliere verzamelingen en kerken.
Beeldhouwer Serge van Druten is dagelijks aan het werk op de binnenplaats van het museum. Dit geeft een unieke mogelijkheid om het ‘middeleeuwse’ ambacht van het steenhouwen van dichtbij te bekijken.
De Domkerk is dagelijks te bezichtigen. Daarnaast is er vanaf januari in de Dom een presentatie over zijn geschiedenis. www.domkerk.nl. Een aantal kerken in de binnenstad is ’s winters ook open voor publiek. Voor openingstijden: www.kerkenkijken.nl.
Er is een stadswandeling door Utrecht uitgestippeld. De route voert langs locaties waar de beelden ooit hebben gestaan en plaatsen waar middeleeuwse beeldhouwkunst nog te bewonderen is. U ontvangt deze route bij uw toegangsbewijs. Klik hier voor de digitale versie.
Bij de tentoonstelling 'Ontsnapt aan de Beeldenstorm' is de rijk geïllustreerde tentoonstellingscatalogus Mideleeuwse beeldhouwkunst uit Utrecht 1430-152 verschenen. De auteurs tonen met verve het belang van de Domstad voor de ontwikkeling van de Middeleeuwse beeldhouwkuns in de Lage landen en de Rijnstreek. De catalogus is voor slechts € 29,95 te koop in de museumshop. Extra informatie: ISBN 978-94-6130-078-2 , Antwerpen, Ludion, 2012.















